Hepimiz Aynı Otobüsteyiz

“İşten çıkış saati. Belediye otobüsü tıklım tıklım doldu. Zar zor bindim. Benim peşimden binen yolcunun kartı yoktu. Şoföre sordu:

- Para geçiyor mu?

-Geçmez; sadece akbil.

Adam tam inecekti ki… “Durun benim karttan okutalım” dedim ve bir bilet daha bastım. Adamın bozuk parası yoktu, bütünü de ben bozamadım. “Önemli değil, geç amca!” deyip yol verdim. Bir teşekkür bile etmeden, kalabalığı ite yara arkalara geçip kayboldu.

 21. yüzyıl Dünya’mızda küresel ısınma, uygarlığa karşı Dünya Savaşı kadar büyük tehdit görülmekte. Evet, küresel ısınma uygarlığın maddi yapısallığına büyük darbe indirebilir. Ancak insan uygarlığını en yok edici tehdit kendi içinde saklıdır. Otobüste parayı umursamadan kendisi için akbil basan birine teşekkür etmeden herkesi ite kaka arkalara geçen kişinin ruhsal donukluğudur.

Şikâyet edilen duruma bir başka görüden bakınca, kendi kartını okutarak o adamı otobüs yolcusu yapan kişi de uygarlığın yapısından sorumlu tutulabilir. İyilikten doğacak maraz, iyilik görenin tavrı kadar iyilik yapanın ve iyiliğe tanıklık edenin de kusurudur. Gördüğü iyiliğe minnet, teşekkür bile etmeyen kişiyi suskunca kabul edenler nezaketi önemsizleştirmiş olur.

Kartını okutmadan önce, “Paran bozuk mu amca?” diye sorulmuş olaydı, bu iletişim fukarası cahil de otobüse bir daha kartsız veya bozuk parasız binmeye çekinir olabilirdi. Hadi öyle olmadı, hiç olmazsa sadece “Önemli değil!” yerine, “Önemi yok, bir teşekkür yeter!” demek de adamın donuk ruhunu ısıtan bir neden olabilir, kabalığına küçük bir törpü atılmış olurdu.

Her şeye rağmen karşılıksız iyilik katıksız sevap sayılır; kafaya takıp sıkılmaya değmez.  Ben burada düşüne düşüne yazıyorum; hangimiz öyle bir durumda karşımızdakiyle “ruhun işletim sistemini” düzeltici güdüm sözleriyle konuşur ki? Hele de insan uygarlığının gözdesi büyük şehirlerin kalabalık yalnızlığına sıkışmış birinden bunu beklemek ukalalık olur. Kaçımız ruhun işletim sisteminde o kadar bilgeleşmiş ki?

Ancak, arkaya geçerken adamın itip kaktıklarının suskunluğu çok daha büyük bir uygarlık tehdidi oluşturur; çünkü toplumsaldır. Adam birkaç kişi tarafından nazikçe uyarılmış olsaydı aynı kabalığını bir başka otobüste sürdürmeye çekinir olabilirdi. “Acele etme amca yer açmaya çalışıyorum” diyerek, veya “İnecek misin amca?” diye sorarak “Ruhun işletim sistemini” insanlaştıran bir uyarı sinyali verilebilirdi. Bu sırada efelenen bir sinirle “Yavaş! Ohaa! Kör müsün birader!” diyen öteleyici sözler de ‘ruhun işletim sistemine’ daha ilkel sürümler yükleyebilir. Sert tepki, tepkisizlikten daha sakıncalı ruhsal işletim arızalarına yol açabilir. Zaten sert tepkinin kendisi de ruhun işletim arızasından gelir.

Şu bir gerçektir ki hepimiz birer hayvan olarak doğarız. İnsan ruhunun her şeye rağmen her koşulda nezaketle iletişim kurması, insanın hayvanlığını törpüleyen en etkili davranış biçimidir. Her şeye rağmen özdeki şu tespit sağlamdır: “Şimdi ve ileri zamanlı insan uygarlığına en büyük tehdit; otobüste kendisi için akbil basan kişiye teşekkür bile etmeden, herkesi ite kaka arkaya geçen birinin ve o birine suskun kalanın donuk tavrından gelir.”

Nedense insanların değişmesini isteriz de kendimizi değiştirmek için çok da uğraşmayız. Bir insan tek başına dünyayı değiştiremez; ancak dünyadaki insan kendisini tek başına değiştirebilir. Ruhsal donuklara karşı bile sinirsiz bir edep ve saygıyla konuşabilecek erdemliğe doğru değişmeye gayret etmeli. Ve erdemli insanların ortak toplumsallık gücüyle değişe değiştire uygarlığı da kurtarırız. Tehdit kadar çare olacak da insanın kendisidir…

*(Muharrem Soyek)

Hangimiz Masum?

Genelev bir zamanlar Türk filmlerinin senaryo malzemesiydi. Erkekler ağızlarında sigara kapıda bekleşirlerdi. Biri içeri girer, salonda sere serpe cinselliğini sergileyen yarı çıplak kadınlardan birini beğenir, ödemesini yapar ve önüne katıp üst katta bir odaya çıkardı. Filmin etkisini şiddetlendirmek için ortamın sefilliği abartılmıştır tamam da gerçeklik payını nasıl yok sayabiliriz ki? 

İnsanlık, genelev fahişeliğini bir meslek olarak görüyor; sanırım mesleklerin en onur kırıcı olanıdır. Gene de bu mesleğin müşterisi bence mesleği icra edenden daha çok utanmalıdır. Bu hayata kendi istekleri dışında, çaresizlikten veya cahillikten düşmüş olanlara yanar yüreğim. Aile içindeki baskılayıcı şiddetten kaçan; aile içinde veya dışında süregiden cinsel tacizden kaçan; aşkın peşine takılıp düşen; ünlü olma hayaliyle evden kaçan; kaçıp da sığındığı insanların merhamet ve iyiliklerinin aslında kadın cinselliğini tuzağa çeken bir aldatmaca olduğunu, geri dönülmez kavşaktan önce fark edemeyen kadınlara yanar yüreğim… 

“İnsan kendi kaderini kendi yapar” diye ahkâm kesenler var. Sanki sızlayan vicdanımı avutmak ister gibi, benim aklımın eksik bir yanı da böyle der durur. Eğer bu işi yapmaktan o kadar utanıyorsam, yapmam; dilenirim de yapmam! Sanırım dilencilik bundan daha onurludur. Dilenmek ağır gelirse, çöplerden hurda toplardım… Tabii, tabii! Uzaktan çare kolay görünür. Ya belalı insanlar beni pazarlamayı meslek edinmişlerse? Ya edepli çalışma sağlayan bir ortama can güvenliğimle geçemiyorsam? İşte burada kader beni dönülmez tek yöne sokmuştur. Ben artık cinselliğini parayla satan tescilli ya da kaçak bir orospu olarak yaşamaya mahkûm olmuşumdur...

Kaderin ahlâkı olur mu? Olur elbette, eğer insan yapımıysa! İnsan yapımı kaderin ahlâklısı da ahlâksızı da gelir çatar başa. Kadın cinselliği genelevlerde yasal kılıf giydirilerek pazarlanır. Birçok eğlence ve dinlence ortamı, hatta internet ve telefon servisleri de bu işi kaçak yapabilmenin ara bağlantısı olarak kullanılmaktadır. İlerleyen uygarlığa uyum gösteren bir kirlilik… Dünyaya doğmuş herkesin insanca yaşama hakkını güvenceye alamamış uygarlık da en organize insan ahlâksızlığıdır…

İnsan uygarlığının arınması için, hayat yolculuğunu saygıdeğer ve sevecen ilişkiler içinde sürdürülebilir kılan bir toplumsal onur düzeneği gerekir… Ne yazık ki henüz böyle bir onurlu yaşam düzeneğini kuramlayıp gerçekliğini somutlaştırabilmiş değiliz. Bu yüzden insan uygarlığı arınma yolunda daha epey bir zaman kokuşmuş kirleriyle ilerleyecektir. Bu uygarlık düşüklüğündeki insanlığa gerçekte fuhuş ayıbından daha beter kirler bulaşmaktadır. Bu kirler, sözde maddi manevi ulusal varoluş gerekçesiyle öldürücü çıkar savaşı açan devletten tutun da sözde namus ve ahlâk bekçiliği yapan bireye kadar sinmiştir. Bilirim bu kirlilik ezelden beri böyle gelmiş; gene bilirim ki bu iş böyle sürüp gitmeyecek; gün gelecek insanlık bu ve diğer kirlerinden arınmanın dayanılmaz istenciyle tertemiz bir uygarlığa geçmeyi başaracaktır…

*

Hayat kadınlarını savunma gereğini hiç duymamıştım; ta ki bir arkadaşın konu üstüne eleştirisini görünceye kadar: Diyor ki arkadaşım, “Dünyanın en eski mesleğidir; onlar için üzülmek insanlık adına bir anlam getirmez. Bu meslek hiçbir zaman son bulmaz; çünkü talep vardır ve kolay para kazanmanın yoludur. Bence kendilerinin seçimi; üzülmeye değmez...”

“Fahişelik dünyanın en eski mesleğidir” deyip geçen bir akla da ben akıl erdiremiyorum. Sanki en eski arkeolojik meslek kalıntıları bulunmuş da insanın ilk mesleğini fuhuş sektöründe icra ettiği belirlenmiş gibi… Fahişelik olsa olsa insan uygarlığının en eski ayıbıdır… Ayrıca fahişeliğin kolay para kazanma yolu olduğu da nereden çıkıyor? Öyle olsaydı ortalık zengin fahişeden geçilmezdi. Kocasının bile cinsel isteklerini karşılamakta zorlanan kadınların yaşadığı bu ülkede parasını ödeyen her erkeğin cinsel açlığını doyurma işini kolay sanan bir akıl, ya ruhsuz ya da düşüncesiz bir akıldan başka nedir ki? Parası ödenmiş her şeyi helal sanan bir akıl, şeytanın en güvendiği akıldır. Parasıyla cinsel güdülerini sakinleştiren kimse, toplum içinde saf ve temiz bir kimliğin onuruyla dolaşabilirken, fahişenin ahlâksız ve günahkâr sayılmasını adil bulan bir aklın bahanesine tüküreyim!

Fahişelik bence para kazanmanın en zor yolu olmayabilir; ancak bedeli en çileli hayat yolu olduğuna kuşkum yoktur. Belki de bu yüzden fahişe kadınlara “hayat kadını” yakıştırması yapılmıştır. Fahişe, kazandığı para karşılığında sadece tensel cinselliğini kullandırma izni vermez; aynı zamanda toplumsal onur ve şerefini yitirmeyi de göze alır. ‘Temiz toplum’ özellikle kadın fahişenin yaptığı ‘iş’ karşılığında kazandığı parayı haram olarak nitelerken, kadından cinsel hizmet satın alan erkeğe olumsuz bir sıfat yakıştırmamıştır. Düşüncesiz akıl suçluyu saptamıştır. Suçlu, fahişelik yapandır; parasını ödeyip fahişeyle seks yapan masumdur… Artık, fahişeyi becerdikten sonra gidip vicdan huzuruyla uyuyabiliriz.

Toplumsal ve bireysel yaşam alanlarına açılan çoğu kapılar fahişeye kilitlidir; genelev dışında neredeyse hepsi. Demokrasi kapısı da kapalıdır: seçebilir fakat seçilemez. Peki, fahişeyle yatanın seçilme hakkı hangi bağışlayıcı bahaneye sığdırılmıştır? Ayıplı eylemi kendi rızası ve arzusuyla satın alan kimse masum, cinsel mahremiyetini para karşılığı ‘masumun’ hizmetine sunansa ahlâk suçlusu; öyle mi? Hangi akla sığar böyle bir adalet? Fuhuş tek özneli bir eylem değildir; ille de kadın erkek birlikteliği ister; hatta kadın ve erkekle de sınırlı değildir. Fuhuş eyleminde “kadın-kadın” ve “erkek-erkek” öznesi de olasıdır.

Önce kadın sahip çıkmalı kendi cinsine. Önce kadın kabul etmeli ki fuhuşta erkek de kadın kadar ayıplı ve kirlidir. Hiçbir kadın fahişeyle yatan erkeği hoş görmesin. Kadının ayıpladığı erkek, genelevden sırıtarak değil utanarak çıkmaya başlayacaktır. Nasıl ki evlenmeden önce erkeklerle yatmış kadın “kötü kadın” sayılıyorsa, evlenmeden önce kadınlarla yatmış erkek de “kötü adam” sayılmalı; saymayacaksak, cinsel ayrım yapmadan iki tarafı da hoş görmeliyiz.

Bir de aşk maskeli fuhuş vardır. Bu maskeyi takan kişi, cinselliğini ödeme yapan herkese açmaz; işini yeteri kadar zengin tek müşteriye bağlar. Müşteri kendi rızasıyla çekilmeden, ya da yeteri kadar sağılmadan ilişki kesilmez. Bu tek müşterili fahişelik “aşk çarşafına” sarınmakla da yetinmez, kendisini ayrıca imam nikâhıyla da topluma kutsatır. Aynı işi sürümden kazanma ilkesiyle birçok erkekle yapan kadınsa ‘kötü kadın’, yani fahişe kalır… Ancak toplum vicdanı cinsel davranış ayıplarına cinsiyet ayrımı yapmadan tükürdüğünde, genelevde seks hizmeti verenle genelevden seks hizmeti satın alanlar; bıyık buranla kuyruk sallayan; metres olanla metres tutan… hepsi toplumun ahlâk terazisinde eş değer düzeye inecektir. Genelevde çalışan kadınlar gibi, geneleve müşteri olan erkeklerin de kimlik kaydı tutulsa, erkek mi yoksa kadın mı fazla çıkar? Evlenmeden önce cinsel ilişkiye girmiş bir erkek bakir mi sayılır? Peki, bekaret onuru ne diye sadece kadının boynuna borç tutulur?!

Cinsel yaşamın ayıplı sayılan yanlarının çoğunu, erkeğin elinin kiri ve kadınınsa iffeti görmekten vazgeçip, bunu bir kadın-erkek ortak eylemi kabul etmeliyiz. Yoksa, kadının cinselliğini erkeğe pazarlayan yasal veya kaçak fuhuştan hep kadının ahlâksızlığı sorumlu tutulacaktır. Sözde ‘namus’ cinayetleri de bu sözde sorumluluğun bir bedeli gibi algılanmayı sürdürecektir.

Önce annesi tükürmeli kadın cinselliğini satın alabileceğini sanan oğlunun yüzüne. Ve kadın erkek yan yana birlikte, karşı durmalı cinsel kimliği sömüren herkese ve her şeye...

*

Muharrem Soyek